Quy định xử phạt giao dịch tiền số tại Việt Nam có hiệu lực từ hôm nay, chưa có sàn nào được cấp phép

Từ hôm nay, nhà đầu tư tiền số tại Việt Nam được yêu cầu giao dịch thông qua các sàn được cấp phép. Tuy nhiên, hiện chưa có sàn nào được cấp phép.

Nghị định số 284/2026/NĐ-CP, quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tài sản số và thị trường tài sản số, có hiệu lực từ ngày 1/9.

Quy định đáng chú ý nhất nằm tại Điều 9, về các vi phạm quy định giao dịch tài sản số. Nhà đầu tư trong nước giao dịch mà không thông qua tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản số được Bộ Tài chính cấp phép — theo yêu cầu tại khoản 2 Điều 7 Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP — có thể bị phạt từ 30 triệu đến 50 triệu đồng.

Vướng mắc nằm ở phía cung. Đến nay, chưa có sàn giao dịch tài sản số nào được cấp phép tại Việt Nam.

Năm hồ sơ hợp lệ, chưa có phê duyệt

Quy trình cấp phép đang được triển khai nhưng chưa hoàn tất.

Hồi tháng 3, Bộ Tài chính đã gửi hồ sơ tới Bộ Công an và Ngân hàng Nhà nước để xin ý kiến về các đề nghị cung cấp dịch vụ trên thị trường tài sản số. Có 5 hồ sơ được đánh giá là hợp lệ, gồm Công ty Cổ phần Sàn giao dịch tài sản số VIX, Công ty Cổ phần Sàn giao dịch tài sản số Lộc Phát Việt Nam, Công ty Cổ phần Sàn giao dịch tài sản số Thịnh vượng Việt Nam, Công ty Cổ phần Sàn giao dịch tài sản số Techcom và Công ty Cổ phần Tài sản số Việt Nam.

Theo Nghị quyết 05, chỉ các tổ chức đăng ký dưới hình thức doanh nghiệp Việt Nam mới đủ điều kiện tham gia, qua đó khiến vị thế của các sàn giao dịch quốc tế lớn đang hoạt động tại Việt Nam bị đặt dấu hỏi.

Danh sách này đáng chú ý bởi cho thấy nhóm đối tượng được kỳ vọng sẽ nắm giữ giấy phép. Một số đơn vị có liên hệ với các tổ chức tài chính lâu năm của Việt Nam thay vì là những công ty chuyên về tiền số, tương tự xu hướng tại Hong Kong, nơi giấy phép đầu tiên cho các đơn vị phát hành stablecoin được cấp cho HSBC và một liên doanh do Standard Chartered dẫn dắt, thay vì các công ty tài sản số.

Ý nghĩa trên thực tế

Trong khoảng thời gian chưa xác định, nhà đầu tư cá nhân Việt Nam sẽ phải sử dụng một loại hình nhà cung cấp dịch vụ chưa tồn tại.

Hệ quả trên thực tế hoàn toàn phụ thuộc vào cách thực thi. Khung xử phạt có hiệu lực trước khi cơ chế cấp phép mà khung này dựa vào hoàn tất có thể được áp dụng ngay, tạm thời chưa triển khai hoặc được sử dụng có chọn lọc nhằm vào các nền tảng ở nước ngoài thay vì nhà đầu tư cá nhân. Nội dung nghị định chưa làm rõ lựa chọn nào sẽ được áp dụng.

Việt Nam liên tục nằm trong nhóm các thị trường có mức độ tiếp nhận tiền số cao nhất thế giới, nhờ hoạt động kiều hối, các yếu tố liên quan đến tiền tệ và cơ cấu dân số trẻ. Điều này đồng nghĩa số người bị tác động bởi quy định mới là rất lớn.

Những điểm cần theo dõi

Câu hỏi trước mắt là liệu một trong 5 hồ sơ có được phê duyệt trong những tuần tới hay không, và Bộ Tài chính là cơ quan cần được theo dõi.

Vấn đề thứ hai là việc xử phạt cá nhân. Mức phạt từ 30 triệu đến 50 triệu đồng là đáng kể so với thu nhập của người Việt Nam, và trường hợp đầu tiên áp dụng Điều 9 sẽ cho thấy nghị định này được thực thi như thế nào.

Vấn đề thứ ba là số phận của các nền tảng ở nước ngoài. Yêu cầu phải là doanh nghiệp Việt Nam trên thực tế loại các sàn giao dịch quốc tế lớn khỏi cơ chế cấp phép, khiến vị thế của họ trên thị trường vẫn chưa được giải quyết.